“Nasılsın?”
“İyiyim ya…”

Kulağa sıradan geliyor değil mi? Oysa bu iki kelime, çoğu zaman duygularımızı değil, savunma mekanizmamızı temsil ediyor. Neden iyi değilken bile iyiymiş gibi davranıyoruz? Bu yazıda, bu kısa ama yüklü cümlenin arkasında ne olduğunu birlikte inceleyelim.

Güçlü Görünmeliyiz

Çocukluğumuzdan itibaren bize öğretilen bir kalıp var: “Ağlama, güçlü ol.” Duygularımızı bastırmak, kırılgan yanlarımızı gizlemek, çoğu zaman “olgunluk” veya “direnç” olarak kodlanıyor. Bu yüzden de yetişkinliğimizde duygusal olarak zorlandığımızda bile “iyiyim ya” diyerek kendimizi hem başkalarından hem de gerçek hislerimizden saklıyoruz.

Bu öğrenilmiş kalıp, aslında bir hayatta kalma stratejisi olarak gelişir. Çocukken duygularımızı ifade ettiğimizde yeterince karşılık bulamazsak, zamanla “duygularımı göstermesem daha güvenli” mesajını içselleştiririz. Amerikan Psikoloji Derneği (APA)‘nin de vurguladığı gibi, duygusal bastırma kısa vadede koruyucu görünse de, uzun vadede hem zihinsel hem bedensel sağlığı olumsuz etkileyebiliyor.

Yüzeysel İlişkilerde Derinlik Aramak Zor

Çoğu zaman “Nasılsın?” sorusu gerçekten cevabını merak ettiğimiz bir soru olmuyor. Sosyal normlar gereği soruluyor, ama cevabı duymaya hazır olunmuyor. Bu da bizi kısa, güvenli ve yüzeysel bir cevap vermeye itiyor: “İyiyim ya…”

Bu döngü zamanla kendini besler: ne kadar yüzeysel cevap verirsek, çevremiz de bizden o kadar yüzeysel bir paylaşım bekler hale gelir. Sonuç olarak, gerçekten yakın hissettiğimiz ilişki sayısı azalır; oysa çoğu zaman ihtiyacımız olan tam da bu derinlemesine görülme hissidir.

Kendi Duygularımızdan Kaçmak

Bazen sadece karşımızdakinden değil, kendi duygularımızdan da kaçmak isteriz. Gerçek duygumu söylersem, belki baş edemem, belki daha da dağılırım diye düşünürüz. “İyiyim ya” demek, o anlık bir kaçış sağlar ama uzun vadede içsel kopukluğu artırabilir.

Bu içsel kopukluk, zamanla kendimizi tanımakta da zorlanmamıza yol açabilir. Sürekli “iyiyim” diyerek geçiştirdiğimiz duygular bir yere gitmez; bastırılan duygular genellikle başka bir biçimde — yorgunluk, sinirlilik, uykusuzluk ya da açıklanamayan bir huzursuzluk olarak — geri döner.

Duygularını Bastırmanın Bedeli Ne Olabilir?

Duygusal bastırmanın yalnızca zihinsel değil, bedensel bir karşılığı da vardır. Sürekli olarak gerçek duygularımızı gizlemek, bedenimizde kronik bir gerginlik yaratabilir. Harvard Health Publishing‘in de belirttiği gibi, bastırılmış duygusal stres, zamanla bedensel semptomlara (kas gerginliği, uyku sorunları, bağışıklık sisteminde zayıflama) dönüşebilir.

Bu nedenle “iyiyim ya” demeyi bir alışkanlık haline getirmek, yalnızca ilişkilerimizi değil, genel sağlığımızı da etkileyebilecek bir örüntüdür. Bunu fark etmek, değişimin ilk adımıdır.

Peki Ne Yapabiliriz?

Her “Nasılsın?” sorusuna uzun uzun cevap vermek zorunda değilsiniz. Ama en azından kendinize sormanız önemli: “Gerçekten nasılım?” Yakın olduğunuz insanlarla duygularınızı paylaşmayı deneyin. “Aslında bu ara biraz zorlanıyorum” demek, bir zayıflık değil; kendine saygının göstergesidir.

Gün sonunda, sadece kendinizle bile kalıp dürüstçe cevap verin: Bugün nasıldım? Neye ihtiyacım vardı? Bu küçük ama düzenli pratik, zamanla kendi duygu durumunuzu çok daha net tanımanızı sağlar. Unutmayın, “İyiyim ya” demek bazen en çok ihtiyacımız olan şeyin bir işareti olabilir: Gerçekten görülmek, duyulmak ve anlaşılmak.

“İyiyim Ya” Demek Yerine Ne Söyleyebiliriz?

Bazen sorun, dürüst olmak istememekten değil, dürüst olmanın nasıl görüneceğini bilememekten kaynaklanır. “İyi değilim” demek ağır gelebilir; ama bunun yerine daha yumuşak, daha gerçekçi ifadeler kullanmak mümkündür. “Bugün biraz yorgunum ama iyi olacağım”, “Açıkçası zorlanıyorum, konuşmak iyi gelir” ya da “Şu an tam olarak iyi değilim, ama bunu paylaşmak istedim” gibi cümleler, hem dürüstlüğü hem de kendinize karşı şefkati bir arada taşır. Bu küçük dil değişiklikleri, zamanla hem kendinizle hem de çevrenizdekilerle çok daha gerçek bir bağ kurmanızı sağlar.

Kendine Dürüst Olmak, İyileşmenin İlk Adımıdır

Bu farkındalığı tek başınıza sürdürmek bazen zor olabilir; çünkü uzun süredir bastırdığımız duygularla yüzleşmek, güvenli bir alan ve sabırlı bir destek gerektirir. Bu noktada yaşam koçluğu ve gerektiğinde Bilişsel Davranışçı Terapi destekleyici yaklaşımları, gerçek duygularınızla yeniden bağlantı kurmanıza yardımcı olabilir.

Benzer bir farkındalıkla yazdığım, ilişkilerde yaşanan yorgunluk üzerine olan “Beni Yordu” Dediğiniz İlişki Aslında Ne Anlatıyor? yazımı da ilginizi çekebilir.

Kendi duygu dünyanızı daha derinlemesine keşfetmek isterseniz benim hakkımda bilgi alabilir, sorularınız için S.S.S sayfamı inceleyebilir ya da doğrudan iletişime geçebilirsiniz.

Bahar Özalp

Bana Ulaşın